Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ là những giải thưởng cao quý nhất, được Đảng và Nhà nước ghi nhận, tôn vinh và trao tặng các nhà khoa học, tác giả của các công trình, cụm công trình khoa học và công nghệ xuất sắc và đặc biệt xuất sắc, có giá trị cao về khoa học và công nghệ, có tác dụng lớn và lâu dài trong đời sống nhân dân, góp phần quan trọng và thiết thực phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng-an ninh và sự nghiệp phát triển khoa học và công nghệ của đất nước.

Tham dự đợt xét thưởng năm 2016 có 102 công trình. Các công trình được đề xuất đều là các công trình có hàm lượng khoa học rất cao và có những đóng góp tích cực vào thực tiễn xây dựng, phát triển kinh tế-xã hội, an ninh quốc phòng của đất nước.

Sau nhiều vòng xét chọn, các Hội đồng Giải thưởng cấp Nhà nước đã sàng lọc với tinh thần công tâm, trung thực và  khách quan để lựa chọn ra 9 công trình được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và 7 công trình được tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ.

Trong đó, ở lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, là những thành tựu xuất sắc trong nghiên cứu về triết học, lịch sử và ngôn ngữ, như công trình nghiên cứu về lịch sử tư tưởng Việt Nam đã làm rõ tầm cao tư duy của dân tộc Việt cũng như các giá trị, hạn chế và các bài học lịch sử quý báu ông cha ta để lại; công trình nghiên cứu về chữ Nôm theo một khung lý thuyết mới, các thao tác tiếp cận mới, qua đó công trình được giới nghiên cứu trong và ngoài nước nhiệt liệt đón nhận, sử dụng với tần số lớn trong các chuyên khảo nghiên cứu chữ Nôm, ngữ văn Hán Nôm ở Việt Nam cũng như nước ngoài hiện nay.

Trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật, các công trình được tặng thưởng tạo ra nhiều sản phẩm thương hiệu Việt Nam, có giá trị lớn đối với nền kinh tế như Giàn khoan tự nâng 90 m nước Tam Đảo 03 khi đưa vào sử dụng đã làm lợi trực tiếp cho đất nước 18,3 triệu USD, đưa Việt Nam vào một trong số ít các quốc gia trên thế giới có đủ năng lực thi công giàn khoan khai thác dầu khí tự nâng…

Phát biểu tại buổi lễ, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chủ tịch nước Trần Đại Quang ghi nhận và biểu dương những thành tựu to lớn mà đội ngũ cán bộ khoa học và công nghệ Việt Nam đã đạt được trong những năm vừa qua; nhiệt liệt chúc mừng các nhà khoa học, các tập thể khoa học, các tổ chức khoa học và công nghệ có công trình được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ lần này. Các công trình được tặng giải thưởng là những công trình xuất sắc, tiêu biểu, được ứng dụng hiệu quả nhất, có ý nghĩa to lớn trong việc bảo vệ sức khỏe, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, nâng cao năng lực cạnh tranh, vị thế, trình độ khoa học và công nghệ của đất nước trong khu vực và trên thế giới.

Chủ tịch nước Trần Đại Quang đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ, các bộ, ban, ngành, địa phương quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện tốt chính sách đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng, đãi ngộ, tôn vinh đội ngũ cán bộ khoa học và công nghệ, nhất là các chuyên gia giỏi, có nhiều đóng góp xây dựng quê hương, đất nước. Đi cùng với đó là tạo môi trường thuận lợi, điều kiện tinh thần và vật chất để cán bộ khoa học và công nghệ phát triển bằng tài năng và hưởng lợi ích xứng đáng với giá trị lao động sáng tạo của mình./.